Türkiye Cumhuriyeti

Prag Büyükelçiliği

Bilgi Notları

ÇEK CUMHURİYETİ’NE İLİŞKİN TEMEL BİLGİLER, 24.05.2016

a. Demografik Veriler:

Yüzölçümü:                                                  78.866 km2 (%54’ü tarımsal, %33’ü ormanlık alan)

Nüfusu:                                                       10.553.843 (Aralık 2015)

Nüfus yaş ortalaması:                                   41,9

Nüfus yoğunluğu:                                         133 kişi/km2

Nüfus artış oranı:                                          % -0,09

Ortalama yaşam:                                          Kadın: 80 / Erkek: 73,9

Okur yazar oranı:                                         % 99,9

Hanehalkı Büyüklüğü:                                   3,8 kişi

Büyük kentler:                                   Prag (1,26 milyon), Brno (387 bin), Ostrava (324 bin), Plzen (175 bin)

İdari Bölünme   : 13 bölge (kraj) ve başkent (hlavnimesto) Prag: Jihocesky, Jihomoravsky, Karlovarsky, Kralovehradecky, Liberecky, Moravskoslezsky, Olomoucky, Pardubicky, Plzensky, Stredocesky, Ustecky, Vysocina, Zlinsky

Kentleşme Oranı: % 74

 

b. Ülkenin Siyasi Yapısı:

Çek Cumhuriyeti, Çekoslovakya’nın 1 Ocak 1993 tarihinde barışçıl bir biçimde ikiye ayrılmasıyla kurulmuştur. Ülkenin yönetim biçimi çok partili parlamenter demokrasi olup; devletin başı Cumhurbaşkanı, icra organının başı ise üstün icra yetkileriyle donatılmış olan Başbakan’dır. Başbakanlık görevini 29 Ocak 2014 tarihinden bu yana Sosyal Demokrat Parti (CSSD) Lideri Bohuslav Sobotka yürütmektedir.

Cumhurbaşkanı, halk tarafından beş yıl için seçilir ve en fazla iki dönem üst üste görev yapabilir. Cumhurbaşkanı Miloş Zeman, 8 Mart 2013 tarihinden bu yana görevini sürdürmektedir. Zeman, Çek Cumhuriyeti’nin üçüncü Cumhurbaşkanıdır.

Parlamento, 200 üyeli Temsilciler Meclisi ile 81 üyeli Senato’dan oluşmaktadır. Temsilciler Meclisi Başkanı, bu göreve 27 Kasım 2013 tarihinde getirilen Jan Hamacek'tir (CSSD). Senato Başkanlığını ilk kez 24 Kasım 2010 tarihinde üstlenen Milan Stech, 21 Aralık 2012 ve 19 Kasım 2014 tarihlerinde bu göreve yeniden seçilmiştir.

Milletvekilleri dört, Senatörler ise altı yıl için seçilmektedirler. Senato’nun 1/3 yenileme seçimleri iki yılda bir yapılmakta olup, en son 1/3 yenileme seçimleri, iki turlu olarak 10-11 Ekim ve 18-19 Ekim 2014 tarihlerinde düzenlenmiştir. Son Temsilciler Meclisi seçimleri ise, 25-26 Ekim 2013 tarihlerinde gerçekleştirilmiştir.

 

c. Hükümet:      

Çek Cumhuriyeti’nde halen 25-26 Ekim 2013 tarihlerinde yapılan erken seçimlerden sonra kurulan Sosyal Demokrat Parti (CSSD), ANO (Gayri-Memnun Vatandaşlar Hareketi) ve Hristiyan Demokrat Parti’den (KDU-CSL) oluşan Koalisyon Hükümeti iktidarda bulunmaktadır. Hükümet, 29 Ocak 2014 tarihinde atanmış ve 18 Şubat 2014 tarihinde Temsilciler Meclisi’nden güvenoyu almıştır.

 

d. Ekonomik Veriler:

Para Birimi                          Çek Kronu - CZK

2015 yılı ortalaması: 1 ABD Doları: 24,6 Çek Kronu; 1 Euro: 27,28 Çek Kronu

GSYİH                                                                      205,38 milyar ABD Doları (2014)

GSYİH Sektörel Dağılım

(Kasım 2012 itibariyle)   Tarım ve balıkçılık :              % 1,8 

                                    Sanayi ve inşaat   :               % 38

Hizmetler                                                :                % 60,2

Kişi başına Milli Gelir                                                 19.514 ABD Doları (2014)

Kişi başına Milli Gelir (SAGP)                                      23.200 ABD Doları (2014)

Genel Bütçe Gelirleri                                                 50,18 milyar ABD Doları (2015)

Genel Bütçe Harcamaları                                           52,73 milyar ABD Doları 
(2015)

Bütçe Açığı                                                               2,55 milyar ABD Doları (2015)                                              
                         

Büyüme Hızı                                                             %4,3 (2015)

Yıllık İşsizlik oranı                                                     % 5 (2015)

Yıllık Enflasyon                                                         % 0,4 (2015)

İşgücünün Sektörel Dağ.              Tarım                     % 3,1

     Sanayi                   % 38,1

     Hizmetler               % 58,8

Cari Fazla                 2,6 milyar ABD Doları (2015 3. Çeyreği)

Döviz rezervi            68,1 milyar ABD Doları (Ocak 2016)

Dış Borç Yükü           129,4 milyar ABD Doları (2015 3. Çeyreği)

İhracat                     158,1 milyar ABD Doları (2015)

Temel İhracat Kalemleri: Nükleer reaktörler, kazanlar, makinalar, mekanik cihazlar, aletler ve parçaları; demiryolu veya tramvay vagonları dışında taşıt parça ve aksesuarları; elektrikli makineler, cihazlar ve parçaları, ses kayıt cihazları; demir veya çelikten eşya; mineral yakıtlar, mineral yağlar ve bunların damıtılmasından elde edilen ürünler; plastikler ve mamulleri; demir ve çelik; kauçuk ve kauçuktan eşya; mobilya.

İhracat yaptığı ülkeler: Almanya, Slovakya, Polonya, İngiltere, Fransa, Avusturya, İtalya, Macaristan, Hollanda, İspanya. (Ülkemiz 17. sıradadır)

İthalat                         140,5 milyar ABD Doları (2015)

Temel İthalat 
Kalemleri                 : Nükleer reaktörler, kazanlar, makinalar, mekanik cihazlar ve aletler; parçaları; elektrikli makine ve cihazlar ve parçaları, ses kayıt cihazları; demiryolu veya tramvay vagonları dışındaki araçlar, parçaları ve aksesuarları; mineral yakıtlar, mineral yağlar ve bunların damıtılmasından elde edilen ürünler; plastikler ve mamülleri; demir ve çelik; eczacılık ürünleri.

İthalat Yaptığı Ülkeler: Almanya, Çin, Polonya, Slovakya, İtalya, Rusya, Fransa, Avusturya, Hollanda, Kore Cumhuriyeti. (Ülkemiz 19. sıradadır.)

Ülkeye gelen doğrudan yabancı yatırımlar                    5,91 milyar ABD Doları (2014)

Çek Cumhuriyeti’nin diğer ülkelere yaptığı yatırımlar     4,3 milyar ABD Doları

Türkiye’nin Çek Cumhuriyeti’ne ihracatı                       1,25 milyar ABD Doları(2015)

Türkiye’nin Çek Cumhuriyeti’nden ithalatı                    1,90 milyar ABD Doları(2015)

Toplam İkili Ticaret Hacmi                                          3,15 milyar ABD Doları (2015)

 

e. Etnik Durum, din ve mezhep yapısı:

            Etnik Yapı:      Çek (% 90,4), Moravyalı (% 3,7), Slovak (%1,9),  diğerleri (% 4)  (Roman, Polonyalı, Alman, Ukraynalı, Vietnamlı, Silesyalı)   

Yabancı nüfus  (2016):   467.600

Ukraynalılar (107.548), Slovaklar (93.520), Vietnamlılar (60.788), Ruslar (37.408), Polonyalılar (19.840), Almanlar (18.704)

Dinler:                        Belirsiz (%45,2), Ateist (%34,2), Katolik (%10,3), Deist (%7,1), Protestan (% 3), Ortodoks (% 0,2).

Çek Cumhuriyeti’nde çoğu Arap ülkelerinden gelmiş olan Müslümanların sayısı 25 bin civarında olup; Prag’da biri toplumumuz mensuplarına ait iki mescit ve Brno’da bir cami bulunmaktadır.